Trước làn sóng gian lận tài chính và tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, việc phòng chống gian lận không còn là bài toán riêng lẻ của từng tổ chức, mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng và các cơ quan quản lý nhà nước. Peer Information Platform (PIP) do NGS phát triển là nền tảng chia sẻ thông tin gian lận tập trung, được thiết kế dành cho ngân hàng và Chính phủ, nhằm hỗ trợ phát hiện sớm – cảnh báo kịp thời – điều phối hiệu quả trong công tác phòng chống gian lận thông tin.
Hiện trạng tại Việt Nam và trên Thế giới
Trong bối cảnh gian lận tài chính gia tăng mạnh mẽ tại Việt Nam và trên toàn thế giới, mức độ thiệt hại đang ở mức đáng báo động. Tại Việt Nam, năm 2023 ghi nhận thiệt hại khoảng 10.000 tỷ đồng, với 13.900 vụ tấn công và 16.000 báo cáo lừa đảo; sang năm 2024, con số này tiếp tục tăng lên 18.900 tỷ đồng (tương đương khoảng 744 triệu USD), trong đó 1/220 người dùng smartphone trở thành nạn nhân.
Các hình thức lừa đảo phổ biến bao gồm đầu tư lợi nhuận cao (71%), giả danh cơ quan nhà nước (62%) và trúng thưởng giả mạo (60%). Trên phạm vi toàn cầu, gian lận ngân hàng năm 2023 gây thiệt hại 485,6 tỷ USD, và đến năm 2024, doanh thu từ tội phạm mạng ước đạt 4,5 nghìn tỷ USD mỗi năm, tương đương quy mô của nền kinh tế lớn thứ ba thế giới, với sự gia tăng đáng kể của các thủ đoạn ứng dụng AI và deepfake.
Trước thực trạng đó, tội phạm mạng ngày càng hoạt động tinh vi, có tổ chức, đặc biệt phát triển mạnh tại khu vực Đông Nam Á với doanh thu ước tính ~37 tỷ USD/năm, đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp phòng ngừa như không chia sẻ thông tin cá nhân, xác minh kỹ trước khi chuyển tiền và sử dụng các ứng dụng, giải pháp chống lừa đảo.
Thách thức đối với ngành ngân hàng tại Việt Nam
Ngành ngân hàng tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn trong bối cảnh gian lận tài chính ngày càng gia tăng và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Một trong những bài toán trọng tâm là việc cân bằng giữa trải nghiệm người dùng và mức độ bảo mật, khi các ngân hàng buộc phải đánh đổi giữa sự thuận tiện và khả năng phòng chống gian lận. Bên cạnh đó, lừa đảo không còn biên giới, diễn ra trên phạm vi toàn cầu qua nhiều kênh kết nối khác nhau, trong khi AI ngày càng mạnh khiến mức độ rủi ro không ngừng gia tăng.
Sự chênh lệch trong đầu tư phòng chống gian lận trên toàn cầu cũng là thách thức đáng kể: năm 2024, các tổ chức tài chính toàn cầu chi khoảng 16,3 tỷ USD cho công nghệ chống gian lận và 27,5 tỷ USD cho vận hành liên quan, trong khi các quốc gia đang phát triển lại trở thành mục tiêu dễ bị tấn công. Đồng thời, tội phạm ngày càng tinh vi, hoạt động có tổ chức, hợp tác xuyên quốc gia, ứng dụng AI/ML và liên tục đổi mới các mô hình gian lận phức tạp. Trong khi đó, chính sách và cơ chế quản lý thường chậm hơn thực tiễn, chưa theo kịp tốc độ biến đổi nhanh của các hình thức gian lận, tạo thêm áp lực cho hệ thống ngân hàng trong việc vừa đảm bảo tuân thủ, vừa bảo vệ an toàn cho khách hàng và hoạt động vận hành.
Mô hình PEER INFORMATION PLATFORM (PIP)
Trong mô hình PIP (Peer Information Platform), các bên tham gia cùng phối hợp và chia sẻ dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống gian lận.
- Ngân hàng đóng vai trò cung cấp dữ liệu cảnh báo gian lận, các mẫu hành vi bất thường và danh sách tài khoản nghi vấn.
- Doanh nghiệp, bao gồm e-Wallet, Fintech và E-commerce, chia sẻ thông tin khách hàng, hành vi giao dịch và các báo cáo nghi ngờ lừa đảo.
- Cơ quan nhà nước như SBV, BCA, Bộ TT&TT giữ vai trò xây dựng khung pháp lý, điều phối hoạt động, xác thực dữ liệu và hỗ trợ thực thi.
Ở trung tâm của hệ sinh thái này là Trung tâm nền tảng PIP, nơi tổng hợp, xử lý và phân phối thông tin gian lận đến các thành viên, tạo nên cơ chế phối hợp liên thông và đồng bộ giữa các bên liên quan.
Chia sẻ ý tưởng đổi mới - Góc nhìn doanh nghiệp công nghệ
Từ góc nhìn của doanh nghiệp công nghệ, sáng kiến chia sẻ thông tin gian lận tại Việt Nam cần được triển khai theo lộ trình bài bản, bắt đầu từ khảo sát và chuẩn bị nhằm đánh giá nhu cầu, khó khăn trong chia sẻ dữ liệu gian lận, đồng thời rà soát các vấn đề pháp lý liên quan đến bảo mật, ẩn danh và chất lượng dữ liệu. Trên cơ sở đó, xây dựng đề án và khung pháp lý thông qua việc soạn thảo đề án sáng kiến (mục tiêu, lợi ích, mô hình), làm việc với cơ quan quản lý để đề xuất mô hình thành viên phù hợp (tự nguyện, bắt buộc hoặc liên minh) và thiết lập cơ sở pháp lý tuân thủ PDP/GDPR.
Giai đoạn tiếp theo là thiết kế hệ thống và công nghệ, lựa chọn kiến trúc kỹ thuật phù hợp (centralized, federated hoặc hybrid), thiết kế luồng nghiệp vụ, API bảo mật, tích hợp AI/ML và xây dựng MVP với 3–5 đơn vị thử nghiệm, hướng tới chuẩn hóa giao tiếp dữ liệu.
Sau đó, sáng kiến được vận hành thử và đào tạo trong môi trường sandbox, đồng thời đào tạo quy trình phối hợp và cảnh báo.
Cuối cùng, việc kiểm soát và duy trì được thực hiện thông qua giám sát dữ liệu bên thứ ba, cập nhật các mẫu hành vi gian lận mới như deepfake, social engineering, triển khai cơ chế kiểm định, audit độc lập và báo cáo định kỳ cho NHNN cũng như cộng đồng.
Kết quả đầu ra của sáng kiến là bộ tài liệu đầy đủ gồm đề án khả thi (Feasibility Study/Concept Note), tài liệu thiết kế nghiệp vụ (BRD), tài liệu kỹ thuật (Solution Architecture, API specs), mô hình quản trị và khung pháp lý, cùng sản phẩm thử nghiệm (MVP) kết nối tối thiểu 3 ngân hàng và 1 cơ quan nhà nước.
Peer Information Platform (PIP) khẳng định vai trò như một nền tảng hợp tác chiến lược giữa ngân hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước, giúp thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin gian lận chủ động, minh bạch và hiệu quả, qua đó nâng cao năng lực phòng chống gian lận ở cấp độ hệ sinh thái, bảo vệ an toàn cho hệ thống tài chính và thúc đẩy phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Amid the increasing sophistication of financial fraud and high-tech crime, fraud prevention is no longer a challenge that individual organizations can address on their own. Instead, it requires close coordination between banks and state regulatory authorities. Developed by NGS, the Peer Information Platform (PIP) is a centralized fraud information-sharing platform designed for banks and government agencies, supporting early detection, timely alerts, and effective coordination in fraud prevention efforts.
Current Situation in Vietnam and Globally
Financial fraud is escalating rapidly in both Vietnam and worldwide, with losses reaching alarming levels. In Vietnam, 2023 recorded losses of approximately VND 10 trillion, with 13,900 attacks and 16,000 fraud reports. In 2024, this figure increased to VND 18.9 trillion (around USD 744 million), with 1 in every 220 smartphone users becoming a victim.
Common fraud schemes include high-return investment scams (71%), impersonation of state authorities (62%), and fake prize notifications (60%). Globally, banking fraud caused losses of USD 485.6 billion in 2023, and by 2024, cybercrime revenues are estimated at USD 4.5 trillion annually, equivalent to the size of the world’s third-largest economy, driven by the growing use of AI and deepfake technologies.
In response to this reality, cybercrime is becoming increasingly organized and sophisticated, particularly in Southeast Asia, where revenues are estimated at around USD 37 billion per year. This underscores the urgent need to raise awareness and apply preventive measures such as not sharing personal information, carefully verifying transactions before transferring funds, and using anti-fraud applications and solutions.
Challenges for the Banking Sector in Vietnam
Vietnam’s banking sector faces significant challenges as financial fraud continues to rise alongside rapid digital transformation. A key issue is balancing user experience with security, as banks are often forced to trade off convenience against fraud prevention. Fraud has become borderless, operating globally across multiple channels, while increasingly powerful AI further elevates risk levels.
Global disparities in fraud prevention investment present another challenge. In 2024, global financial institutions spent approximately USD 16.3 billion on anti-fraud technology and USD 27.5 billion on related operations, while developing countries remain more vulnerable targets. At the same time, criminals are becoming more sophisticated, operating in organized, cross-border networks, leveraging AI/ML and continuously evolving complex fraud models. Meanwhile, policies and regulatory mechanisms often lag behind real-world developments, struggling to keep pace with rapidly changing fraud methods, placing additional pressure on banks to ensure compliance while protecting customers and operations.
The Peer Information Platform (PIP) Model
Within the PIP model, stakeholders collaborate and share data to enhance fraud prevention effectiveness. Banks provide fraud alerts, abnormal behavior patterns, and lists of suspicious accounts. Enterprises, including e-wallets, fintech companies, and e-commerce platforms, share customer information, transaction behavior, and suspected fraud reports.
State authorities such as the State Bank of Vietnam, the Ministry of Public Security, and the Ministry of Information and Communications are responsible for establishing legal frameworks, coordinating activities, validating data, and supporting enforcement. At the core of this ecosystem is the PIP platform center, which aggregates, processes, and distributes fraud information to members, enabling a connected and synchronized coordination mechanism among all parties.
Sharing Innovative Ideas – A Technology Company Perspective
From a technology enterprise perspective, a fraud information-sharing initiative in Vietnam should follow a structured roadmap. This begins with research and preparation to assess needs and challenges in fraud data sharing, while reviewing legal issues related to security, anonymity, and data quality. Based on this foundation, a proposal and legal framework should be developed, including drafting the initiative proposal (objectives, benefits, model), working with regulators to define an appropriate membership model (voluntary, mandatory, or consortium-based), and establishing a legal basis compliant with PDP/GDPR.
The next phase involves system and technology design, selecting suitable technical architectures (centralized, federated, or hybrid), designing business workflows and secure APIs, integrating AI/ML, and developing an MVP with 3–5 pilot participants to standardize data communication.
Subsequently, the initiative is piloted and training is conducted within a sandbox environment, alongside training on coordination and alerting processes. Finally, ongoing control and maintenance are ensured through third-party data monitoring, updates to new fraud patterns such as deepfake and social engineering, implementation of validation and independent audit mechanisms, and periodic reporting to the State Bank of Vietnam and the wider community.
The expected outputs of the initiative include a comprehensive documentation set comprising a feasibility study/concept note, business requirements documents (BRD), technical documents (solution architecture, API specifications), governance and legal frameworks, and an MVP connecting at least three banks and one government authority.
Peer Information Platform (PIP) affirms its role as a strategic collaboration platform among banks, enterprises, and state authorities, establishing a proactive, transparent, and effective fraud information-sharing mechanism that strengthens ecosystem-level fraud prevention capabilities, safeguards the financial system, and promotes sustainable development in the digital era.
